Giải vô địch bóng đá thế giới “lớn” nhất: Từ chối “thảm họa”, sứ mệnh của các tân binh World Cup

Bài viết/Hàn Băng 48 đội tuyển, 1247 cầu thủ, cùng với 16 thành phố đăng cai, lịch thi đấu kéo dài chưa từng có 39 ngày, 104 trận đấu… World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico là kỳ World Cup có nhiều đội tham dự nhất, quy mô lớn nhất trong lịch sử. Do số lượng đội tham dự tăng 50%, World Cup đã có thêm nhiều gương mặt mới. Curaçao, Cape Verde, Jordan và Uzbekistan là 4 đội lần đầu tiên tham dự, cùng với 14 đội tuyển như Algeria, Bosnia và Herzegovina, Bờ Biển Ngà, New Zealand, Paraguay, Nam Phi, Cộng hòa Séc, Thổ Nhĩ Kỳ, Áo, Na Uy, Scotland, Iraq, Haiti và CHDC Congo, đây là những đội đã vắng mặt ít nhất 12 năm mới trở lại World Cup.

18 đội tân binh hoặc bán tân binh, chiếm 37,5% tổng số đội tham dự. Trong khi đó, cách đây 4 năm tại World Cup Qatar, chỉ có duy nhất chủ nhà Qatar là tân binh, còn xứ Wales và Canada là hai đội trở lại sau 12 năm. Việc mở rộng World Cup khiến số lượng tân binh và bán tân binh tăng mạnh, sự chênh lệch trình độ giữa 48 đội cũng khiến giới chuyên môn lo ngại: Làm thế nào các tân binh có thể bảo vệ danh dự của mình trên sân chơi lớn nhất hành tinh, khi mà thực lực và kinh nghiệm đều thua xa đối thủ?

Trong các kỳ World Cup trước đây, các tân binh hoặc bán tân binh lâu ngày trở lại thường xuyên tạo ra những tỷ số đậm do thiếu kinh nghiệm. World Cup 2018, tân binh Panama bị Anh đè bẹp 6-1. Năm 2010, Triều Tiên trở lại sau 44 năm đã thua Bồ Đào Nha 0-7. Năm 1998, Jamaica lần đầu tham dự thua Argentina 0-5. Năm 1990, UAE thua Đức 1-5. Năm 1982, Hungary thắng tân binh El Salvador 10-1, đây là trận thua đau đớn nhất trong lịch sử các tân binh World Cup.

Cách đây gần 40 năm, Hàn Quốc – đội bóng hàng đầu châu Á – lần đầu tham dự World Cup năm 1954, thủng lưới 16 bàn sau hai trận vòng bảng, lần lượt bị Hungary (9-0) và Thổ Nhĩ Kỳ (7-0) đánh bại. Hàn Quốc trở thành đội tân binh có số bàn thua nhiều nhất vòng bảng trong một kỳ World Cup, vượt qua Zaire và Haiti (14 bàn năm 1974) dù các đội này chơi 3 trận, và El Salvador (13 bàn năm 1982). Năm 1974, tân binh châu Phi Zaire thua Nam Tư 0-9, tân binh CONCACAF Haiti thua Ba Lan 1-7. Sau 52 năm, Zaire đã đổi tên thành CHDC Congo, cùng Haiti trở lại World Cup, khiến người ta bắt đầu lo ngại về màn trình diễn của các tân binh và bán tân binh này.

Các tân binh World Cup thiếu trình độ và kinh nghiệm, nếu lịch thi đấu bất lợi, gặp các đội mạnh hàng đầu châu Âu hoặc châu Mỹ ngay trận đầu, khả năng cao sẽ dẫn đến những thất bại tan nát. Ngay cả những đội thường xuyên tham dự như Costa Rica, Saudi Arabia cũng vì đến từ khu vực CONCACAF và châu Á vốn không mạnh, nên cũng từng tạo ra những tỷ số 0-7 (2022, gặp Tây Ban Nha) và 0-8 (2002, gặp Đức). Thực tế, khi xảy ra “thảm họa” đó, Saudi Arabia mới chỉ tham dự 3 kỳ World Cup, Costa Rica chỉ 5 kỳ.

Tuy nhiên, 18 đội tân binh hoặc bán tân binh, “mới” không đồng nghĩa với yếu. Các đội này nhìn chung được chia làm hai loại. Một loại là những đội bóng truyền thống mạnh của các châu lục, chỉ vì trước đây hạn chế về suất tham dự hoặc giai đoạn suy thoái nên không thể liên tục vượt qua vòng loại. Điển hình là Bờ Biển Ngà, Algeria, Thổ Nhĩ Kỳ, Cộng hòa Séc, Uzbekistan và Iraq. Loại còn lại là Curaçao, Haiti, Cape Verde, CHDC Congo – những đội hưởng lợi từ việc nhập tịch hàng loạt, nhờ đưa về các cầu thủ nhập tịch từ nước ngoài trong những năm gần đây để nâng tầm thực lực. New Zealand hoàn toàn là nhờ lợi thế châu Đại Dương lần đầu có suất riêng, còn Bosnia và Herzegovina may mắn vượt qua vòng play-off châu Âu nhờ hai trận thắng trên chấm luân lưu. Khả năng họ bị tạo ra “thảm họa” là cao nhất.

Các trận giao hữu trước World Cup đã phần nào cho thấy điều này. Những tân binh và bán tân binh thiếu kinh nghiệm thể hiện phong độ trái ngược. Bờ Biển Ngà thắng Pháp 2-1 gây sốc, Iraq cầm hòa Tây Ban Nha 1-1, cả hai ứng cử viên vô địch đều vấp ngã, phần nào khiến người ta thêm tin tưởng vào các đội bóng mới nổi. Tuy nhiên, Iraq ở vòng bảng sẽ phải đối đầu với Na Uy, Pháp và Senegal, lịch thi đấu thực sự đáng lo ngại.

Về phía Áo – đội bóng thuộc nhóm hai châu Âu, năm nay thắng liên tiếp 3 đội tham dự World Cup, thể hiện xuất sắc. Thổ Nhĩ Kỳ cũng thắng 3 trận liên tiếp, nhưng đối thủ yếu hơn. Cộng hòa Séc và Bosnia và Herzegovina đều may mắn vượt qua vòng play-off Euro nhờ loạt luân lưu, thực lực thực sự khó vượt quá kỳ vọng. Bosnia và Herzegovina năm nay không thắng trong 4 trận liên tiếp ở thời gian chính thức, mới bị Panama – đội yếu CONCACAF – cầm hòa. Ngược lại, Scotland – đội bị đánh giá thấp – lại thắng 4 bàn trong hai trận giao hữu liên tiếp trước World Cup, phong độ bùng nổ gây ấn tượng mạnh.

Điều thực sự đáng lo ngại là các tân binh đến từ những khu vực bóng đá kém phát triển. Những trận thua đậm của tân binh trong lịch sử World Cup chủ yếu tập trung ở châu Á, Trung Mỹ và Caribe, năm nay lại thêm châu Đại Dương. Haiti và Uzbekistan thể hiện khá khả quan trong giao hữu, ít nhất hàng phòng ngự có chất lượng nhất định. Jordan là đội có thứ hạng thấp nhất trong số các đội châu Á vượt qua vòng loại, vừa thua Thụy Sĩ 1-4 (đội hạng hai châu Âu). Đáng nói, Jordan ngay trận đầu sẽ gặp Áo có lối chơi tương tự Thụy Sĩ, sau đó đối đầu với Algeria (châu Phi) và Argentina (Nam Mỹ), e rằng khó thoát khỏi thảm họa.

New Zealand chỉ thắng 1 trong 11 trận kể từ tháng 6 năm ngoái, vừa thua Haiti 0-4 tại Mỹ, khiến người ta khó có thể đặt nhiều kỳ vọng vào đại diện châu Đại Dương.

Tương tự, Nam Phi – đội chủ yếu dựa vào cầu thủ nội địa – từ đầu năm nay chưa thắng trận nào trong 4 trận, thậm chí không thể đánh bại Nicaragua (đội không được dự World Cup), được xem là đội châu Phi có nguy cơ thất bại cao nhất.

Trong số 4 tân binh, Curaçao và Cape Verde hầu như dựa vào cầu thủ nhập tịch, lịch thi đấu bất lợi và thiếu thực lực là vấn đề lớn nhất. Năm nay, Curaçao đã thua 3 trận giao hữu liên tiếp, thậm chí thua đội tuyển Trung Quốc (không dự World Cup) vào tháng 3, thua Australia 1-5, và thua Scotland (đội hạng ba châu Âu) 1-4 trên sân nhà. Trong vòng 3 tháng, đội bóng có biệt danh “Đội tuyển Hà Lan số 3” này đã hai lần thay HLV, trận đầu tiên gặp Đức – đội luôn chiến đấu hết mình – khiến người ta liên tưởng đến Saudi Arabia từng thua 0-8. Cape Verde mở màn gặp Tây Ban Nha – đội mạnh hơn hẳn, từng ghi 7 bàn cách đây 4 năm.

Để giữ thể diện, các tân binh World Cup có lẽ cần phải chơi phòng ngự tích cực, hạ thấp kỳ vọng tâm lý, từ đó mới tránh được “thảm họa” hoành hành ở kỳ giải này.