Tại sao kỷ lục ghi bàn nhiều nhất lịch sử World Cup không còn là điều xa vời?

Tác giả: Nam Nam Tại Kansas City, trận mở màn World Cup của đương kim vô địch, phút thứ 17, De Paul cướp bóng rồi chọc khe, số 10 của Argentina tiến lên vòng cung cấm địa và sút chân trái, bóng găm vào góc lưới. Không gầm thét, không chạy hoảng loạn, Messi kéo áo lau khóe mắt. Phút 60, Mac Allister sút xa khiến thủ môn ôm hụt, Messi bồi bàn thắng. Phút 76, vẫn là Messi, nhận đường chuyền ngang từ cánh trái, khống chế bóng rồi thực hiện cú sút góc xa đặc trưng – 38 tuổi 357 ngày, hat-trick, 16 bàn tại World Cup, san bằng kỷ lục của Klose.

Khi Messi được thay ra, toàn bộ khán đài đứng dậy vỗ tay kéo dài gần hai phút. Anh cúi xuống tháo dây giày, đập tay với Scaloni, rồi đi chân trần về băng ghế dự bị.

Chỉ vài giờ trước đó, tại sân vận động MetLife (New Jersey), Mbappé ghi cú đúp trong nửa giờ cuối, nâng tổng số bàn World Cup lên 14, vượt qua Messi. Nhưng câu trả lời của Messi đến rất nhanh và rất mạnh.

Hai cầu thủ đang thi đấu cùng lúc tiệm cận kỷ lục tổng số bàn thắng lịch sử trong cùng một giải đấu – điều này trước đây khó tưởng tượng. Nhưng từ Ronaldo đến Klose, rồi đến Mbappé và Messi, kỷ lục ghi bàn cá nhân tại World Cup chắc chắn sẽ bị phá vào năm 2026, và đằng sau kỷ lục đó là kỷ nguyên bóng đá hoàn toàn mới.

Kỷ lục tổng số bàn thắng World Cup từng là một trong những rào cản khó vượt nhất của làng bóng đá. Năm 1958, Fontaine ghi 13 bàn tại Thụy Điển khi giải chỉ có 16 đội. Sau đó, 12 bàn của Pelé trải dài qua 4 kỳ World Cup, cũng trong thời kỳ chưa mở rộng lên 24 đội. Khi Ronaldo cân bằng kỷ lục của Pelé năm 2002, World Cup đã là thể thức 32 đội. Năm 2014, Klose nâng kỷ lục lên 16 bàn tại Brazil, đỉnh cao của kỷ nguyên 32 đội. Từ Fontaine đến Klose, từ 13 bàn lên 16 bàn, kỷ lục này mất 56 năm. Mỗi lần mở rộng đều trực tiếp hạ thấp ngưỡng phá kỷ lục.

Còn năm 2026? Thêm 16 đội, thêm 16 trận vòng bảng. Có thể các đội mới sẽ chơi tử thủ, có thể Cabo Verde buộc Tây Ban Nha phải vất vả, nhưng không thể phủ nhận rằng những tiền đạo hàng đầu thực thụ sẽ đối mặt với áp lực phòng ngự thấp hơn rất nhiều so với trước đây. Đây không phải may mắn của người ghi bàn, mà là lợi thế cấu trúc từ việc mở rộng World Cup, món quà từ thể thức mới của giải đấu.

Số liệu từ Opta rất thú vị. 24 trận đầu tiên ở vòng bảng World Cup Mỹ-Canada-Mexico có tổng cộng 75 bàn, trung bình 3,13 bàn/trận, cao nhất kể từ World Cup 1958. Kỷ lục trước đó là 2,67 bàn/trận ở World Cup Thụy Sĩ 1954 – cũng là kỳ World Cup đầu tiên sau khi FIFA mở rộng. Một con số đáng chú ý khác: phân bố thời gian ghi bàn. Trận Thụy Sĩ – Bosnia có 5 bàn sau phút 70, nhiều nhất lịch sử World Cup về số bàn thắng sau phút 70 trong một trận đấu.

Khi hai đội có sự chênh lệch nhất định về thực lực, 20 phút cuối trận, tỷ lệ phòng ngự đúng vị trí của các hậu vệ giảm rõ rệt, trong khi tiền đạo thường còn thể lực. Cú sút góc xa của Messi ở phút 76, siêu phẩm của Mbappé ở phút bù giờ thứ 7 – những bàn thắng này không phải ngẫu nhiên. Hàng phòng ngự Sénégal ở những phút cuối xuất hiện đầy khoảng trống, những khoảng trống vốn không tồn tại khi trận đấu bắt đầu. Nguyên nhân đơn giản: một phần do bị dẫn bàn, một phần vì kiệt sức.

Trong phòng họp báo của sân MetLife (New Jersey), một con số được giới truyền thông chú ý: thời gian áp sát tầm cao của đội tuyển Pháp trong cả trận ít hơn gần 15% so với Euro năm ngoái. Dù bên ngoài cho rằng trận đấu có nhịp độ khá chậm, nhưng hàng phòng ngự Sénégal vẫn để lộ những lỗ hổng rõ rệt trong 1/3 cuối trận. Không phải Sénégal không muốn duy trì nhịp độ, mà cường độ thi đấu và thời tiết nóng bức đang vắt kiệt thể lực từng cầu thủ.

Tại World Cup 1994 ở Mỹ, Bebeto 30 tuổi đã bị coi là lão tướng. Khi ấy, một tiền đạo 33 tuổi gần như đã rời khỏi đội tuyển quốc gia. Còn bây giờ? Messi sắp 39 tuổi và Ronaldo đã 41 tuổi vẫn là trụ cột của đội tuyển. World Cup 1994 chỉ có vài cầu thủ trên 34 tuổi; đến năm 2026, việc các lão tướng 35 tuổi tiếp tục thi đấu không còn là chuyện mới.

Số liệu cho thấy rõ sự thay đổi này. Trong ba kỳ World Cup gần đây, tỷ lệ bàn thắng của cầu thủ trên 30 tuổi tăng từ 28% lên 37%. Hai mươi năm trước, tỷ lệ tiền đạo trên 30 tuổi tại World Cup chưa đến 15%; năm 2026, con số này gần 30%. Một tiền đạo có thể thi đấu từ 25 đến 37 tuổi, tham gia 4-5 kỳ World Cup. Hai mươi năm trước, một tiền đạo hàng đầu của các cường quốc bóng đá chỉ có thể dự 2-3 kỳ. Ngày nay, một hoặc hai kỳ nhiều hơn đủ để thay đổi tổng số liệu sự nghiệp của một tay săn bàn.

Sự kéo dài tuổi thọ thi đấu đến từ sự tiến bộ của công nghệ phục hồi chấn thương, quản lý dinh dưỡng thể thao tinh vi, và phương pháp huấn luyện khoa học – những công nghệ vô hình đang âm thầm thay đổi thế giới bóng đá ở những nơi đa số không nhìn thấy. Một cầu thủ đỉnh cao ngày nay có thể thi đấu đẳng cấp cao hơn 5 năm so với 20 năm trước, và 5 năm đó bao gồm hai kỳ World Cup mà anh ta có thêm.

Messi là ví dụ điển hình nhất. Khi vô địch năm 2022, anh đã 35 tuổi, độ tuổi mà phần lớn tiền đạo đã rời khỏi sân khấu đỉnh cao. Nhưng anh không những không rời đi, mà còn ghi hat-trick đầu tiên trong sự nghiệp tại World Cup ở tuổi 38. Nếu tuổi thọ thi đấu không kéo dài đến mức này, anh thậm chí không có cơ hội san bằng kỷ lục của Klose. Tình huống tương tự cũng xảy ra với Ronaldo – anh là cầu thủ đầu tiên ghi bàn ở 5 kỳ World Cup, và giờ gần 41 tuổi vẫn đứng trên sân khấu này.

Kane là một dạng ví dụ khác. Sắp 33 tuổi, anh đang trải qua kỳ World Cup thứ ba. Với cú đúp ở trận đầu tiên, tổng số bàn World Cup của anh đã lên 10, san bằng kỷ lục của Lineker tại đội tuyển Anh. Kane không phải mẫu cầu thủ thiên tài như Messi. Anh là một trung phong hiện đại điển hình – di chuyển, làm bóng, dứt điểm – không có điểm yếu nào. Anh có thể đá đến bao nhiêu tuổi? Với lối chơi và cách chăm sóc cơ thể, anh còn ít nhất một kỳ World Cup nữa. Kỳ World Cup thêm vào đó chính là cơ hội anh tái lập kỷ lục cho tuyển Anh.

Mbappé mới 27 tuổi, về mặt lý thuyết anh còn 2-3 kỳ World Cup nữa. Với hiệu suất gần 5 bàn mỗi kỳ hiện tại, dù hiệu suất có giảm sút, vượt qua mốc 20 bàn chỉ là vấn đề thời gian. Một tiền đạo 27 tuổi, trong kỷ nguyên 48 đội, còn có thể thi đấu thêm ba kỳ World Cup, giới hạn tích lũy này ở đâu, không ai biết.

16 bàn của Klose thuộc về kỷ nguyên 32 đội, 12 bàn của Pelé, 13 bàn của Fontaine thuộc về kỷ nguyên 16 đội. Mỗi kỷ lục đều mang dấu ấn của thời đại nó ra đời. Năm 2026 tại Mỹ-Canada-Mexico, dù kỷ lục tổng số bàn thắng World Cup cuối cùng là bao nhiêu, nó đều thuộc về thời đại này. Bản thân kỷ lục không thay đổi, nhưng mảnh đất nuôi dưỡng kỷ lục đã thay đổi.

Nhưng câu hỏi thực sự đáng đặt ra không phải là kỷ lục sẽ bị ai phá, mà là tại sao kỷ lục mà vô số người từng theo đuổi lại trở nên dễ chạm tới vào thời điểm này? Câu trả lời không nằm ở chân trái của Messi, cũng không nằm ở tốc độ của Mbappé, mà nằm trong kế hoạch mở rộng của Infantino, trong các phòng thí nghiệm khoa học thể thao – những sức mạnh này bền bỉ và không thể cưỡng lại hơn bất kỳ tay săn bàn nào, thúc đẩy con số không ngừng leo lên.

Sự leo lên này giống như một dạng lạm phát. Lạm phát có nghĩa là cùng một con số không còn đòi hỏi cùng một khoảng thời gian. Từ 2006 đến 2024, 16 bàn của Messi mất sáu kỳ World Cup. Từ 2018, 14 bàn của Mbappé chỉ mất ba kỳ. Hai người cách nhau 12 năm, vốn không cùng một chiều, nhưng thời đại đã khiến họ hướng tới cùng một con số vào năm 2026.

Khi Messi bị thay ra, anh ngồi chân trần trên băng ghế dự bị, giống như một người đàn ông trung niên vừa đá xong trận phủi, không vội về nhà, cũng không luyến tiếc sân cỏ. Sau trận, anh nói kỷ lục không chứng minh điều gì – đây không phải khiêm tốn, mà là tâm trạng thực sự hiện tại của anh. Mbappé bị thay ra với khuôn mặt không biểu lộ cảm xúc, nhưng nắm tay siết chặt lại nói lên điều gì đó. Anh bước qua khu vực hỗn hợp mà không dừng lại, đi thẳng vào đường hầm phòng thay đồ.

Messi đã không còn ham muốn gì, có thể tận hưởng trận đấu, còn Mbappé vẫn đang đuổi theo kỷ lục bởi vì anh có áp lực riêng.

Messi đại diện cho khả năng khi tuổi thọ thi đấu được kéo dài đến giới hạn – một lão tướng 38 tuổi vẫn có thể ghi hat-trick ở World Cup. Mbappé đại diện cho hiệu suất của thời đại mở rộng – ba kỳ World Cup ghi 14 bàn, tốc độ này gần như không thể tưởng tượng trong kỷ nguyên 32 đội.

Tưởng chừng họ đang cạnh tranh, nhưng thực tế họ không chung một đường đua. Sau năm 2026, World Cup sẽ duy trì quy mô 48 đội trong thời gian dài, thậm chí có thể mở rộng thêm. 16 trận vòng bảng nhiều hơn mỗi kỳ đồng nghĩa với ít nhất hàng chục cơ hội dứt điểm bổ sung. Những cơ hội này có thể chuyển hóa thành bàn thắng, bàn thắng tích lũy thành số liệu, và số liệu sẽ thúc đẩy những kỷ lục mới.

Nhiều trận đấu hơn đồng nghĩa nhiều cơ hội dứt điểm hơn, nhiều thời gian hơn đồng nghĩa nhiều khả năng tích lũy hơn. Trong tương lai, trên bảng xếp hạng ghi bàn World Cup, con số trên 20 bàn không còn là chuyện viển vông. Vì vậy, kỷ lục tổng số bàn thắng World Cup từng khiến người ta kinh ngạc không còn cao ngất nữa, con số từng xa vời đang được thời đại hái xuống từ trên cao và đặt trước mắt mọi người một cách rõ ràng. Và rồi, chuẩn mực của kỷ lục được xác định lại.

Đây không phải là sự thiếu tôn trọng với Messi hay Mbappé. Ngược lại, chính tài năng của họ đã khiến những con số sâu sắc ấy trở nên rõ ràng hơn. Nói một cách dễ hiểu, những con số vĩ đại thường ra đời từ những thể chế hoàn toàn mới. Kỷ lục thuộc về cầu thủ, nhưng tốc độ phá kỷ lục thuộc về Infantino và kỷ nguyên World Cup hoàn toàn mới của ông.